در قيامت‌ فقط‌ نور توحيد ظاهر است‌ و بس‌

چه‌ خوب‌ و عالي‌ بيان‌ ميكند قرآن‌ كريم‌ اضمحلال‌ اسباب‌ و علل‌ و امور اعتباريّه‌ را در اين‌ فقره‌:

لَقَد تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنكُم‌ مَا كُنتُمْ تَزْعُمُونَ.

«بين‌ شما و آنها جدائي‌ افتاد. و آنچه‌ را كه‌ گمان‌ ميكرديد كه ‌ امروز براي‌ شما مؤثّر باشد در بوتۀ نابودي‌ قرار گرفت‌ و از شما پنهان‌ شد.»

وَ لَوْ تَرَي‌’ٓ إِذِ الظَّـٰلِمُونَ فِي‌ غَمَرَ’تِ الْمَوْتِ وَ الْمَلَائِكَةُ بَاسِطُوٓا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوٓا أَنفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَقُولُونَ عَلَي‌ اللَهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنتُمْ عَنْ ءَايَـٰتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ * وَ لَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَ’دَي‌’ كَمَا خَلَقْنَـٰكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ تَرَكْتُم‌ مَا خَوَّلْنَـٰكُمْ وَرَآءَ ظُهُورِكُمْ وَ مَا نَرَي‌’ مَعَكُمْ شُفَعَآءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَـاؤُا لَقَد تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَ ضَلَّ عَنكُم‌ مَا كُنتُمْ تَزْعُمُونَ. [23]

«اي‌ پيغمبر! كاش‌ ميديدي‌ آن‌ وقتي‌ را كه‌ مردم‌ ظالم‌ و ستمگر در غمرات‌ و سَكرَات‌ مرگ‌ غوطه‌ ميخورند و ملائكۀ قبض‌ ارواح‌ دستهاي‌ خود را براي‌ قبض‌ روح‌ آنها باز كرده‌، و چنين‌ به‌ آنان‌ خطاب‌ مي‌كنند:

نَفْس‌هاي‌ خود را خارج‌ كنيد! امروز به‌ عذاب‌ بد و سختي‌ خواهيد رسيد! و پاداش‌ شما خواهد بود، در مقابل‌ آنكه‌ شما بر خدا سخن‌ ناشايسته‌ و غير حقّ گفتيد! و از پذيرش‌ آيات‌ او استكبار نموده‌ و به‌ ترفّع‌ نفس‌ خود، آيات‌ را نمي‌پذيرفتيد!

همانطوريكه‌ شما را در مبدأ آفرينشتان‌ تنها ايجاد كرديم‌، امروز نيز بسوي‌ ما تنها آمده‌ايد؛ و آنچه‌ ما براي‌ تمتّع‌ از دنيا از اسباب‌ و اموال‌ به‌ شما داديم‌ پشت‌ سر انداختيد؛ و آن‌ ياران‌ و مددكاران‌ دنيا را كه‌ چنين‌ مي‌پنداشتيد كه‌ از شما دستي‌ بگيرند و كمكي‌ نمايند، امروزنمي‌بينيم‌ كه‌ با شما آمده‌ باشند و با شما باشند! بين‌ شما و آنها جدائي‌ افتاد و پنهان‌ شد از شما آنچه‌ را كه‌ مي‌پنداشتيد! »

اين‌ دو فقرۀ اخير بسيار شگرف‌ است‌ كه‌ چگونه‌ در عالم ظهور حقيقت‌ و تمثّل‌ فرشتگان‌، تمام‌ اموال‌ پشت‌ سر مي‌افتد، و ياران‌ و ارحام‌ و اقرباء و عشيره‌ و رئيس‌ و حاكم‌ و مرؤوس‌ و رعيّت‌، همه‌ و همه‌ در آنجا گم‌ ميشوند و مختصر اثري‌ از آنها نمي‌ماند.

انسان‌ يك‌ عُمر با موجودات‌ دنيويّه‌ عشقبازي‌ كرد، و حالا معلوم‌ ميشود همه‌ عروسك‌ بوده‌ و سراب‌ بوده‌اند. يك‌ عمر بهترين‌ سرمايه‌هاي‌ وجودي‌ خود را كه‌ علم‌ و حيات‌ و قدرت‌ او بود، در راه‌ عشقبازي‌ با باطل‌ و سراب‌ و انسان‌هاي‌ مقوّائي‌ و توخالي‌ و عالم‌ بي‌اعتبار صرف‌ كرد.

چقدر خوب‌ اين‌ معني‌ را ملاّي‌ رومي‌ بيان‌ كرده‌ است‌:

گر به‌ جهل‌ آئيم‌ آن‌ زندانِ اوست                             ور به‌ علم‌ آئيم‌ آن‌ ايوانِ اوست‌

گر به‌ خواب‌ آئيم‌ مستان‌ وئيم                                 ور به‌ بيداري‌ به‌ دستان‌ وئيم‌

ور بگرئيم‌ ابرِ پُر زَرق‌ وئيم‌                                         ور بخنديم‌ آن‌ زمان‌ برق‌ وئيم‌

ور به‌ خشم‌ و جنگْ عكسِ قهر اوست                 ور به‌ صلح‌ و عُذرْ عكس‌ مِهر اوست‌

ما كئيم‌ اندر جهان‌ پيچ‌ پيچ                                 چون‌ الف‌ كو خود ندارد هيچ‌ هيچ‌

چون‌ الف‌ گر تو مجرّد ميشوي                             اندرين‌ ره‌ مَرد مُفرد ميشوي‌[24]

و ديگري‌ نيز عالي‌ سروده‌ است‌:

اسْقِني‌ يا رَبِّ كَأْسَ الْوَحْدَةِ                                 سُكْرُها يُمْحِي‌ ظُلامَ الْكَثْرَةِ

ساقيا آن‌ بادۀ وحدت‌ بيار                                     تا بَرَد از چهرۀ دل‌ اين‌ خُمار

عشق‌ وحدت‌ ار دمي‌ آيد به‌ كار                         مي‌كشاند مر تو را تا كوي‌ يار

بشنوي‌ آندم‌ تو با صوت‌ حسن‌                              بي‌محابا بانگ‌ المُلْكُ لِمَن‌

ار چه‌ مولي‌ گفته‌ در اُمُّ الكتاب                     در قيامت‌ باشد اين‌ بانگ‌ آن‌ جناب‌

ليك‌ مطلب‌ها بسي‌ باشد دقيق ‌                 گويمت‌ شرح‌ ار بخواهي‌ اي‌ رفيق‌

سر بر آور از عوالم‌ تا به‌ هو                             تاي‌ تعبير است‌ و ضيق‌ گفتگو

لب‌ ببند از گفتگو و كُن‌ طواف                         سير في‌ الله‌ را ترا باشد مَطاف‌

ردّ آنچه‌ مر ترا بسپرده‌ دوست         ‌ هرچه‌ هست‌ و نيست‌ ملك‌ و مال‌ اوست‌

گوش‌ كثرت‌ ار رها بنموده‌اي                         بي‌محابا بانگ‌ حقّ بشنيده‌اي‌

ليك‌ وا گو با مَنَت‌ آن‌ گوش‌ كو                     وه‌ چه‌ها بنموده‌ كثرت‌ مو به‌ مو

کلیدواژه ها :

این خبر را به اشتراک بگذارید :